Allereerst willen we informateur Rick van Meel bedanken voor zijn inzet in het zorgvuldige proces dat hij doorlopen heeft. Tot maandagavond 13 april was het voor alle partijen helder hoe het proces zou verlopen en welke stappen er gezet gingen worden. Daarna is de zorgvuldigheid en de transparantie losgelaten tot grote verbazing van velen.

Geachte voorzitter,

we zijn diep teleurgesteld en zeer ontstemd over de gang van zaken rondom dit informatieproces. In onze beleving is dit Weert-onwaardig en verdienen onze inwoners beter. Als dit proces exemplarisch is voor de komende vier jaren, dan staan ons als gemeente moeilijke jaren te wachten. Dat zou funest zijn voor de prettige, eerlijke en open bestuurscultuur die de afgelopen jaren is opgebouwd, en waarvan nu vooral onze inwoners de dupe dreigen te worden. Graag leggen wij uit wat er is gebeurd. Dat is ons belangrijkste doel van deze avond: het eerlijke en transparante verhaal achterhalen zodat onze inwoners weten wat er gebeurd is.

Het informatieproces met informateur Van Meel

Op 12 en 23 maart kwamen de zeven partijen voor de eerste keer bijeen om het proces met elkaar te bespreken. Op 30 maart hebben de politieke partijen ingestemd met de aanstelling van Rick van Meel als informateur. De informateur is voortvarend aan de slag gegaan en op 3 en 4 april vonden de eerste gespreksrondes plaats. Alle partijen gaven aan verantwoordelijkheid te willen nemen en geen enkele partij werd uitgesloten.
Alle partijen gingen door naar de tweede ronde. In deze gesprekken is de verdieping gezocht: waar liggen de verschillen en welke coalitievarianten zijn mogelijk? Het tussenbericht van de informateur was glashelder. Ik citeer uit de openbare tekst:

“Er hebben twee gespreksrondes met partijen plaatsgevonden. Na een eerste verkennende ronde is er in de tweede ronde de verdieping gezocht op inhoud en samenwerking. Alle partijen gaven aan bestuursverantwoordelijkheid te willen nemen. Geen van de partijen werd op voorhand uitgesloten.

Gelet op de verkiezingsuitslag en de gehouden gesprekken ligt een coalitie met Weert Lokaal en OnsWeert in de gelederen het meest voor de hand. Op 13 april begint de derde gespreksronde. Hierin wordt bekeken of Weert Lokaal en OnsWeert samen tot een zogenaamd ‘motorblok’ kunnen komen. Een coalitie bestaande uit twee partijen vinden de twee partijen te mager. Mocht een motorblok van Weert Lokaal en OnsWeert haalbaar zijn, dan wordt vervolgens onderzocht welke andere partijen aansluiten.

Mochten Weert Lokaal en OnsWeert er samen niet uitkomen, worden andere scenario’s verkend. De zorgvuldigheid van het proces staat voorop.”

Een duidelijk verhaal. Op 13 april vond vervolgens het gesprek plaats tussen Weert Lokaal en ONS Weert over dat motorblok. De onderhandelaars waren namens ONS Weert: Huub Raemaekers en Peter Mols, namens Weert Lokaal: Glenn van Dijk en ondergetekende. In hotel Rosveld hebben we van 10.00 uur tot 17.15 uur met elkaar gesproken, in een constructieve sfeer. Het waren inhoudelijk goede gesprekken. Enkele belangrijke conclusies die ook in het verslag staan dat opgemaakt is:

• Het gesprek verliep constructief en alle betrokkenen gaven aan er een goed gevoel aan te hebben overgehouden. Beeldvorming en aannames van beide kanten werden besproken en eventueel rechtgezet.
• Op inhoudelijke thema’s konden we elkaar uitstekend vinden. Feitelijk hadden we al een groot deel van het formatieproces afgerond: het gezamenlijke programma lag in de steigers, met ruimte voor een derde partij. We vonden elkaar op belangrijke thema’s zoals geen theater in het Beekstraatkwartier, aankoop van het Roto Smeets terrein, de wijkteams, investeren in het onderwijs, in het bijzonder het Techniek Collectief, fusies tussen verenigingen, betere verkeersveiligheid Maaslandlaan-Limburglaan, buurthuis Groenewoud-Biest, pop en cultuur coördinator, basis op orde en scenario 1 van de strategische verkenning
• Daarnaast namen we ook alvast een voorschot op de portefeuilleverdeling in het college: ONS Weert bracht in graag de zorg-portefeuille te hebben. Wij gingen daarmee akkoord
• Weert Lokaal en ONS Weert vormden een motorblok. Dit is tijdens het gesprek meerdere keren bevestigd door beide partijen, en zo is het ook vastgelegd in het verslag. Citaat: conclusie: Weert Lokaal en ONS Weert vormen het motorblok. Duidelijker kan de formulering niet zijn
• Er zijn verschillende opties voor een derde partij besproken, waarbij CDA en VVD als meest kansrijke derde partij overbleven. Gezien het aantal zetels, de wens van ONS Weert om twee wethouders te leveren en de omvang van de coalitie, was er overeenstemming om de variant WL–ONS–VVD aan de fracties voor te leggen, waarbij Weert Lokaal de door ONS Weert genoemde voorwaarden heeft meegenomen zoals geen nieuw theater in het Beekstraatkwartier en de portefeuille zorg.
• De heer Mols en ik zouden gezamenlijk als formateurs naar buiten treden
• De afspraak was om de volgende dag om 15.30 uur verder te praten, óf door over het motorblok, óf al met een derde partij aan tafel.

Maandagavond kwamen de fracties bijeen. De fractie van Weert Lokaal begreep de gemaakte afspraken, ging akkoord met de voorwaarden van ONS Weert en sprak het vertrouwen uit in het onderhandelingsteam dat aan tafel zat. Dat hebben wij ook zo teruggekoppeld aan onze gesprekspartners in het motorblok. Van ONS Weert ontvingen wij die avond geen enkele reactie.

Op dinsdagochtend om 8.20 uur werd ik gebeld door de informateur met een volstrekt onverwacht bericht: ONS Weert had besloten het net geformeerde motorblok op te blazen en een andere koers te varen. Zonder inhoudelijke toelichting. Zonder een poging om samen tot een oplossing te komen. Terwijl wij, nog geen 24 uur eerder, in goed vertrouwen en constructieve sfeer met 4 volwassen mannen, ruim zeven uur lang met elkaar aan tafel hadden gezeten.
De vraag dringt zich op: wat is hier gebeurd op deze maandagavond? Of speelde dit al langer? Hoe kan een zorgvuldig opgebouwd motorblok, meerdere keren bevestigd door alle betrokkenen, van het ene op het andere moment worden losgelaten? Hebben we dan voor niets urenlang aan tafel gezeten? Wat is er achter onze rug om gebeurd? Waren de onderhandelaars daar überhaupt van op de hoogte? Wat is de waarde van mondelinge afspraken en bevestigingen met ONS Weert als die binnen één nacht worden omgedraaid? Welke stabiliteit kun je verwachten van een partij die op deze wijze met een dergelijk proces omgaat? En met welk mandaat zijn de onderhandelaars in gesprek gegaan? Hadden ze mandaat, wisten ze wel wat de fractie wilde?

Op dinsdagmiddag hebben we, in het reeds geplande overleg, de onderhandelaars van ONS Weert om uitleg gevraagd. We hebben zelfs nog een uiterste poging gedaan om het motorblok te redden om geloofwaardig te blijven naar de kiezers, want een motorblok is het meest logische gezien de verkiezingsuitslag:

• We hebben voorgesteld om een coalitie te vormen met de drie lokale partijen. Dit voorstel is door ONS Weert resoluut van tafel geveegd met als argument dat dit onstabiel zou zijn;
• En we hebben gevraagd om met de fractieleden van ONS Weert zelf in gesprek te mogen gaan, om mogelijke misvattingen of mogelijke onjuiste beeldvorming ten opzichte van Weert Lokaal weg te nemen en om de argumenten te horen die tot dit besluit hebben geleid. Na telefonisch contact met de fractieleden werd ons meegedeeld dat dit “alleen voor de bühne” zou zijn.

Verder dan algemeenheden en vage verwijzingen naar “verandering” en “vernieuwing” zijn we niet gekomen. En dat is verbijsterend. Tijdens zowel een lang keukentafelgesprek op 7 april als het urenlange gesprek in het hotel op 13 april hebben wij expliciet aangegeven bereid te zijn mee te gaan in de koers die ONS Weert voorstaat. Weert Lokaal heeft zich daarin constructief en meedenkend opgesteld. Alle concrete verkiezingsbeloftes van ONS Weert bleken inpasbaar en uitvoerbaar binnen het programma van Weert Lokaal.

Als dan toch wordt afgehaakt, zónder inhoudelijke argumentatie, dan blijft het beeld over dat “vernieuwing” kennelijk vooral gaat over personen, posities en macht, en niet over inhoud en resultaten voor onze inwoners en ondernemers. Dat achten wij onbegrijpelijk en onverantwoord.

We hebben het de afgelopen tijd vaak gehad over de lage opkomst en het vertrouwen in de politiek. Deze handelswijze ondermijnt dat vertrouwen ernstig. Terwijl wij in goed vertrouwen en openheid in gesprek waren, zijn er buiten ons en de informateur om andere afspraken gemaakt. Dat is in onze ogen niet alleen onfatsoenlijk, het is schadelijk voor het aanzien van de lokale politiek.

In onze overtuiging was een motorblok van ONS Weert en Weert Lokaal een logische en de enige uitlegbare uitkomst van de verkiezingsuitslag. Dat is ook het brede geluid dat wij uit de samenleving horen: de grootste partij samen met de grote winnaar. Daar heeft een groot deel van de kiezers op vertrouwd. Samen hadden we een stabiele meerderheid kunnen vormen.

Aan de inhoud lag het niet. Aan de gevoerde gesprekken lag het niet. Aan onze bereidheid tot vernieuwing lag het niet. Maar waar dan wél aan? Tot op heden hebben wij geen enkele heldere, inhoudelijke verklaring ontvangen. We tasten in het duister. Hopelijk krijgen we vanavond antwoorden van ONS Weert of de andere partijen.

Voorzitter, het gaat er niet om dat Weert Lokaal geen onderdeel uitmaakt van een mogelijke coalitie. Uiteindelijk gaat het erom dat er een meerderheid geformeerd wordt, dat kan ook zonder Weert Lokaal. Het gaat hier om een proces dat onzorgvuldig, niet transparant en met machtsvertoon, wellicht uit angst, is verlopen. In een 1e of 2e ronde gesprek had ONS Weert ook gewoon kunnen zeggen dat ze niet willen samenwerken met Weert Lokaal. Dat was ook hard geweest, maar wel eerlijk. Dat was voor Weert Lokaal minder pijnlijk geweest dan op deze manier behandeld te worden. Het onrechtvaardigheidsgevoel is groot binnen onze partij en dat is een heel slecht begin van een nieuwe bestuursperiode. Het had zo anders kunnen zijn en daar balen we nog het meest van.

En de verontwaardiging over dit proces beperkt zich niet tot onze fractie. Onze leden, onze vrijwilligers en de ruim 5.600 inwoners die op ons hebben gestemd, voelen zich ernstig tekortgedaan. Ze zijn verbijsterd en vragen om een eerlijke en transparante uitleg. Zij herkennen zich niet in deze manier van politiek bedrijven en in de wijze waarop met hun stem is omgegaan. Weert Lokaal staat voor eerlijke en positieve politiek. Daar stappen we niet van af.

Aan de inwoners willen we dan ook duidelijk zeggen: wij zijn er voor u. Al bijna honderd jaar staat Weert Lokaal – als dé lokale partij van Weert – aan de kant van onze inwoners. Uw steun betekent alles voor onze vereniging en voor iedereen die zich dag in dag uit inzet voor onze stad, wijken en dorpen. De manier waarop nu met dit informatieproces is omgegaan, heeft ú niet verdiend.
Ja, dit voelt als een klap in het gezicht van onze partij en van onze kiezers. Maar het is óók een wake up call en een kans. Een kans om te laten zien wie er werkelijk aan de kant van de inwoners staat als het moeilijk wordt. Een kans om scherper, zichtbaarder en dichter bij u te staan dan ooit tevoren. Wat nu als uitsluiting voelt, kan over vier jaar wel eens het begin blijken te zijn van een nog sterker, nog breder gedragen Weert Lokaal.

Voorzitter, Weert Lokaal is nog steeds de grootste partij en zal zich laten gelden in de gemeenteraad. We zullen de verrichtingen van het nieuw te vormen bestuur kritisch volgen. We zullen de partijen houden aan de vele verkiezingsbeloftes die zij gedaan hebben en de inwoners informeren over de stand van zaken. Voor Weert Lokaal staat het belang van onze inwoners en ondernemers altijd voorop en we zullen blijven pleiten voor een open, transparant en betrokken bestuur ondanks deze desastreuze start. Wij wensen de nieuw te formeren coalitie veel succes en wijsheid toe.

Martijn van den Heuvel

Weert Lokaal